POWRÓT

[EN] 

GALERIA AWANGARDA

AKTUALNOŚCI    ARCHIWUM    O GALERII    KONTAKT    WYKŁADY   


LOOKING FOR THE ORDER IN CHAOS

wystawa Tomasza Bajera {18.12.2008-18.01.2009}


The World of Interiors Tomasz Bajer 2008 C-print 300 x 400 cm

LOOKING FOR THE ORDER IN CHAOS
wystawa Tomasza Bajera

18.12.2008-18.01.2009
bwa wrocław | galeria Awangarda
ul. Wita Stwosza 32
czynna codziennie oprócz poniedziałków
w godz. 11-18

LOOKING FOR THE ORDER IN CHAOS (szukając porządku w chaosie) pod tym tytułem prezentuje swoje najnowsze prace Tomasz Bajer, wrocławski artysta wizualny, rzeźbiarz, autor instalacji i akcji w przestrzeni publicznej. Wybór języka przekazu nie jest tu zresztą przypadkowy. Współczesna lingua franca użyta w tytule wystawy podkreśla nie tylko geopolityczną tematykę projektu, ale również dominację języka angielskiego w epoce dynamicznie rozwijającej się międzynarodowej komunikacji i informacji. Wystawa LOOKING FOR THE ORDER IN CHAOS odwołuje się do przemożnego wpływu jaki na nasze myślenie wywierają "wydarzenia". Bajer, który przepychanki z PR-em uczynił swoim znakiem rozpoznawczym, sięga tym razem przekonująco po mechanizmy kreowania wydarzeń, wykorzystywania ich w strategiach uprawomacniania ideologicznych dyskursów i tworzenia opinii.

Charakterystyczne metody artysty - mistyfikacja i imitacja - tym razem dotyczą medialnych obrazów i hedlajnów. W eksponowanych na wystwie pracach: The New York Times i The Economist (wspólnie z Jolą Bielańską) Bajer posługuje się wyabstrahowanymi elementami masowo dystrybuowanych i obdarzanych publicznym zaufaniem przekazów: zdjęć agencyjnych, lejautami znanych światowych tytułów, logotypami. Podszywając się pod identyfikację wizualną, stworzoną w celu przyspieszenia przyswajania komunikatów i sygnowania ich prawnie chronionymi znakami jakości, artysta oddaje głos marginalizowanym - funkcjonującym na prawach sensacji, lub po prostu nie dość słyszalnym - dyskursom, które podają w wątpliwość oficjalne wersje wydarzeń i powszechnie funkcjonujące opinie. Rekonstruuje namacalne modele scen znanych z telewizji, które paradoksalnie, dopiero wówczas wydają się nam nierealne. Efekt nierealności powstaje na styku naturalnej przestrzeni widza i przedmiotu zmaterializowanego w "nieadekwatnym", oderwanym od komentarza kontekście - tak jak w pracy Legal Black Hole - rekonstrukcji więziennej stołówki, czy Minimalism of Guantanamo. Ta ostatnia jest modelem 1:1 celi Yassera Talal al Zahrani, którego samobójcza śmierć i towarzyszące jej skandaliczne komentarze amerykańskich władz wojskowych, wywołały kolejną falę krytyki, przyczyniając się do podjętej przed kilkoma dniami przez Baracka Obamę decyzji o zamknięciu obozu na Kubie.

Najnowsze prace Tomasza Bajera powstały w reakcji na globalne problemy polityczne (polityka USA na Bliskim Wschodzie, terroryzm) i ich oddziaływanie na Europę, jako konglomerat wciąż dyskutowanych wartości. Czy jesteśmy gotowi na coraz dalej idące regulacje europejskiego superorganizmu mające zapewnić nam bezpieczeństwo? Czy światowe konflikty albo wykluczenie i izolacja "inności" są ceną, którą musimy ponieść za względny dobrobyt? Na te coraz częściej padające pytania wystawa oczywiście nie daje odpowiedzi, to co oferuje to dotknięcie raptownie przybliżonych wycinków rzeczywistości, w których trudno dopatrzyć się porządku.
AM


The New York Times i The Economist , Koeln 2007(Ania Płotnicka, Leszek Lewanowski, Tomasz Bajer, Jola Bielańska przy montażu)

O pracach prezentowanych na wystawie pisze Jola Bielańska, współautorka prac zrealizowanych w ramch projektu:

LOOKING FOR THE ORDER IN CHAOS pokazuje mało znane oblicze Tomasza Bajer, który wytworzył język zbliżony do tradycji dziennikarstwa amerykańskiego wykazującego silne konotacje z literaturą. Jednym z pierwszych guru literatury był poeta Ralph Waldo Emerson, który uczył jak widzieć tak, jak nikt nigdy najwcześniej przed nami. Emerson nie był nauczycielem, nie stworzył systemu filozoficznego, nie zajmował się historią lecz podsycaniem życia. Bajer jest niepoprawnym idealistą, ceniącym wartość życia i wolności. Pozorna fascynacja militariami jest w istocie krytyką wojny i przemocy.

Podobne podejście i specyficzny humor cechuje artystów z kręgów Fluxusu, NSK (Neue Slovenische Kunst), nieobca jest też Warhol’owi czy Hansowi Haacke. Bajer traktuje tradycję jako serię nieesencjonalnych, nieprzewidywalnych odskoków w kierunku nowej idiosynkrazji indywidualnej i wspólnotowej. Używając języka sztuki współczesnej eksponuje zaskakujący i żywy labirynt tropów. Nikogo nie powinno więc zdziwić logo CIA w hollu Awangardy, ani motto Joint Task Force z Guantánamo: Honor Zobowiązuje do Obrony Wolności (Honor Bound to Defend Freedom).

Po 11 września zmieniło się nasze patrzenie na świat, a pozostały po tym wydarzeniu szok zaowocował jedynie militarną reakcją w stosunku do terrorystów. Według Donalda Kagana, amerykańskiego analityka politycznego - już nie ma Zachodu, drogi Ameryki i Europy rozeszły się. Amerykańska administracja postrzega świat jako zagrożenie i chaos, który można poskromić jedynie za pomocą siły. Europa doświadczona II wojną światową i totalitaryzmem jest bliższa Kantowskiej wersji świata jako wiecznego pokoju, dlatego szuka kompromisów i negocjuje.

Minimalsm of Guatanamo to projekt rekonstruujący celę Yassera Talal al Zahrani, który 10 czerwca 2006 roku, koło północy pościelił łóżko markując swoją w nim obecność, a następnie po włożeniu do ust mokrego ubrania – powiesił się na swojej bieliźnie. Jego kolega zginął w podobny sposób. Był jednym z 775 więźniów w Guatanamo Bay na Kubie w zamkniętym obszarze zwanym Camp X-Ray. Spędzał dni siedząc lub leżąc w swojej drucianej klatce o powierzchni 3 m2, studiując Koran i modląc się pięć razy dziennie na betonowej podłodze.

11 stycznia 2002 roku, prezydent Bush podpisał dokument pozbawiający więźniów z Guantanamo statusu jeńców wojennych, spowodowało to, że nie zostali objęciem Art. 3. Konwencji Genewskiej zakazujący stosowania tortur, poniżającego traktowania i prawa do uczciwego procesu. Żaden z więźniów Guantanamo nie został uznany za winnego jakiegokolwiek przestępstwa. Tym, których zwolniono – nie zapewniono zadośćuczynienia za lata bezprawnego przetrzymywania w więzieniu. Śmierć Yassera Talal al Zahrani zinterpretowana została przez media jako próba zwrócenia uwagi na laboratorium opresji. Jeden z emerytowanych oficerów amerykańskich nazwał ten czyn ironicznie "a good PR move". Rodzina Yassera Talal al Zahrani poddała jego ciało powtórnym oględzinom przez niezależnego patologa, który stwierdził liczne ślady po pobiciu – to nasunęło podejrzenie morderstwa Saudyjczyka. Praca Bajer’a The World of Interior zachęca przewrotnie do tego, by przejść na druga stronę lustra i zobaczyć równoległy do naszego świat Guantanamo.

The Legal Black Hole odsłania fragment więziennej stołówki. Repliki stołów i przytwierdzonych doń siedzisk są realne - wystarczy tylko usiąść i poczuć chłód metalu. Obiekty Bajer’a pozwalają wejść bezpośrednio w kadr reporterskiego zdjęcia. Artysta udowadnia nam, że obraz świata jest w coraz mniejszym stopniu naszym własnym obrazem, przeżywanym i doświadczanym.

Po 11 września okazało się również, że nie ma na tym globie politycznej świętości, gdyż ujawniły się siły, które nie reprezentowały interesów żadnego państwa, których nie sposób zlokalizować. Do głosu doszły organizacje działające poza strukturami państwa. Nie chodzi tylko o terroryzm ale również o handel narkotykami i bronią. Od tego krytycznego momentu nastąpił przełom w myśleniu o globalizacji. George Soros w swojej książce On Globalization ostrzega przed dominacją Międzynarodowego Funduszu Walutowego i Banku Światowego, które narzucają światu tylko swój punkt widzenia. Ryszard Kapuściński uważał, że konflikt między wolnością a sprawnością działania systemów państwowych jest największym problemem współczesnego świata.
Teraz trzeba wybierać między bezpieczeństwem a wolnością i dobrobytem, a prace Petrodollar- baryłka ropy owinięta jedenastodolarówką i Delete - pistolet wyciągnięty żywcem z popularnych komiksów — wyraziście obrazują ten konflikt.


The New York Times Jola Bielańska & Tomasz Bajer 2007 C-print 300 x 500 cm

W pracach The New York Times i The Economist, które zostały wykonane wspólnie z Jolą Bielańską, pojawia się dziennikarska narracja. Doniesienia prasy o niewolniczej pracy ludzi na farmie na południu Włoch, warunki w jakich muszą mieszkać pracownicy sezonowi w Niemczech, nierówne szanse w ubieganiu się o dobrą pracę w krajach EU oraz osobiste doświadczenia artystów, przyczyniły się do wyprodukowania tych czasopism lecz w mega skali. WE ARE SLAVS NOT SLAVES krzyczy mega okładka The Economist, ITALY WELCOMES POLISH WORKERS to headline z The New York Times. Emigracja ekonomiczna jest wspólnym doświadczeniem wielu pokoleń Polaków. Wskutek mobilności ludzi, rozwoju komunikacji i informacji zwielokrotniła się obecność „obcych” w naszym świecie, niesłychane ważne jest zatem to, jak postrzegamy przedstawicieli innych narodów ras czy religii. Pamięć społeczna opiera się na świadomości wspólnej przeszłości i tworzy poczucie tożsamości zbiorowej. Systemy totalitarne niszczyły pamięć przez zatajanie faktów i przekłamania, obecne systemy liberalne przez nadprodukcję obrazów i informacji osadzają nas w wiecznej teraźniejszości. Ilość otrzymywanych bodźców zwalnia nas od zwracania uwagi na jakość pamiętania i sposób odtwarzania pamięci. Artefakty są rezerwuarem pamięci kulturowej, obiektem, wokół którego formują się rozmaite postawy. Pamięć zbiorowa redukuje wydarzenia do zwykłych mitów, ale zwraca tez uwagę na pozornie marginalne problemy traumy czy też żałoby.

Instalacja United Forever stanowi materializację pamięci o tych, którzy zginęli w Iraku i Afganistanie. Flagi owijające jak kir trumny, całuny i odręcznie napisane arabskie słowa - tworzą melanż dwóch obcych sobie światów. Jak wiadomo, flagi tworzono kiedyś w oparciu o kolory herbu, zgodnie z zasadami heraldyki górna barwa to barwa godła, a dolna — tła herbu. W tym przypadku kolor zanika, a skala szarości przywodzi na myśl reporterskie zdjęcia. Taka forma zapisu wskazuje na spojrzenie z dystansu, spojrzenie antyheroiczne, odzwierciedlające współczesną ambiwalencje i niepewność. Starodawną potęgę śmierci, symbol władzy suwerennej, starannie pokrywa teraz administracja ciał i wyrachowane zarządzanie życiem.*

Breslau Identity Register(BIR)  to system identyfikacji oparty o tworzony obecnie w Wielkiej Brytanii National Identity Register. NIR gromadzi takie dane jak: linie papilarne, zdjęcia tęczówki oka, przebyte choroby, orientację seksulaną, historie podatnika i stosunek do służby wojskowej. Rejestrem tym zostaną objęci w pierwszym rzędzie najmłodsi obywatele UK starający się o pierwsze ID, emigranci i służby mundurowe. Dokument ten umożliwi im otrzymanie korzystnych kredytów bankowych i ulg. Mieszkańcy Wysp mają wiele zastrzeżeń do gromadzenia tak szczegółowych danych osobowych.  Dla osób interesujących się historią, łatwe będzie odnalezienie tropu, którym podąża Bajer ostrzegając przed stworzonymi w czasie II wojny światowej baz danych EWZ(Einwanderer Zentrale) wykorzystujących tabulatory firmy IBM nazwanymi maszynami Holleritha. Edwin Black w książce IBM i Holokaust napisał, że dokumenty władz hitlerowskich odkryte w Archiwach Narodowych USA oraz zeznania polskich świadków łączą bezpośrednio działalność amerykańskiej centrali IBM z działaniami Trzeciej Rzeszy w okupowanej Polsce. Drugim wątkiem  jest  refleksja nad formowaniem się tożsamości mieszkańców Wrocławia, powoływanie się na różnorodne korzenie i kreowanie mitu wielokulturowości miasta przy dosyć jednorodnej etnicznie strukturze społecznej. W projekcie wzięło udział ponad 350 osób. Multimedila Waist Coat wraz z sytemem monitoringu w inny sposób eksploruje problem kontroli obywatela przez państwo. Multimedialna kamizela jest najmniejszą mobilną galerią po Yapperze i Artcapsule –  drugą skórą Tomasza Bajer’a, pozwalającą mu przeniknąć ze sztuką w  przestrzeń publiczną i prywatną. 

Większość prób interpretacji sztuki Tomasza Bajer w Polsce miała charakter mapy błędnych odczytań, wynikających najczęściej z braku wiedzy krytyków i ich przygotowania. Zarzucano mu rewizjonizm i fascynację estetyką faszyzmu, gdyż używał nazwy „Breslau” i odwoływał się niemieckiej przeszłości swojego miasta. Nic bardziej błędnego! W jego wcześniejszych pracach widoczne jest skupienie na problemach egzystencjalnych i kontemplacjyjne podejście do życia(Heimweh - poświęcona mistykowi Jakubowi Boehme, Mobilne Epitafium Angelusa Silesiusa upamiętniające odnowiciela poezji niemieckiej, którego epitafium usunięto po II wojnie z kościoła przy placu Nankiera we Wrocławiu). Mikrokosmos to zbiór obiektów związanych z mitycznym Breslau, większość z nich powstała na podstawie rysunków Roberta Fludd’a.

Chociaż świat nadal siedzi na bombie, a kryzys gospodarczy obnażył krajobraz po bitwie — to przychodząc na miejsce po katastrofie Tomasz Bajer przywraca do ładu to, co według niego zostało zniszczone, scala to — co zostało rozbite...
tekst: Jola Bielańska

Źródła:
http://pl.wikipedia.org/wiki/Wi%C4%99zienie_Guantanamo The Economist 17th June 2006

Amnesty International: Stop torturom w wojnie z terroryzmem The Economist, March 29th 2008

*Michel Foucault, Źródło: Historia seksualności

koordynacja projektu: Alicja Klimczak-Dobrzaniecka

Patronat medialny: TVP Wrocław | Radio Ram | Radio Wrocław | G-punkt | Empik | e-wroclaw & wroclaw-life

2008-12-06

komentarze do wydarzenia [0]





dodaj komentarz


BWA Wrocław - Galerie Sztuki Współczesnej
ul. Wita Stwosza 32
PL 50-149 Wrocław
tel. 071/790-25-82
e-mail: info@bwa.wroc.pl

projekt strony © twożywo

starsza wersja strony